Taighde‌ i Roinn na Gaeilge

Is Roinn an-bhisiúil í Roinn na Gaeilge ó thaobh an taighde de, agus foilseacháin iomadúla ag gach ball foirne. Tá éagsúlacht agus idirdhisciplíneachas ag baint le réimsí taighde sa Roinn, ón nualitríocht is deireanaí go dtí an luath-litríocht, agus ón mbéaloideas go dtí an ainmeolaíocht. Tá os cionn 60 foilseachán ag baill na Roinne ó 2010 i leith, idir mhonagraif, ailt in irisí piarmheasta, chaibidlí i leabhair agus mar sin de.
Tá ceangail idirnáisiúnta ag an Roinn le hollscoileanna ar nós Cambridge, Dún Éideann, Heriot-Watt, UCLA, agus cinn eile nach iad. Tá maoiniú seachtrach leanúnach faighte ag baill na Roinne ón IRC agus ó fhoinsí eile agus tá clár COST ar siúl ag ball foirne amháin. Tá an Roinn páirteach i mbraisle taighde Place, Space, and Displacement na Scoile chomh maith.

I measc réimsí taighde na foirne tá:

  • Amhránaíocht na Gaeilge: Taibhléiriú agus Seachadadh an Traidisiúin; An Béaloideas.
  • Nuafhilíocht na Gaeilge, litríocht taistil, dialanna na Gaeilge, an t-aistriúchán liteartha.
  • Athbheochan na Gaeilge.
  • Cultúr na Gaeilge agus Lámhscríbhinní an 18ú agus 19ú hAois.
  • Iarchóilíneachas, inscne agus gnéasúlacht; scannánaíocht.
  • Logainmneacha, ainmneacha pearsanta agus sloinnte.
  • Sochtheangeolaíocht agus canúineolaíocht na Gaeilge, beartas teanga, an t-ilteangachas.
  • Teanga na Sean- agus na Meán-Ghaeilge, litríocht mheánaoiseach na hÉireann.
  • Teangeolaíocht stairiúil/chomparáideach; teangeolaíocht an Léinn Cheiltigh; an teangeolaíocht fheidhmeach.

Cuirfear fáilte roimh thaighdeoirí nua atá ag iarraidh comhoibriú linn sna réimsí seo, nó i réimsí eile de chuid Léann na Gaeilge.

Pobal Taighdeoirí

Tá tacaíocht den scoth ar fáil do mhic léinn chumasacha ar mian leo taighde iarchéime a dhéanamh sa Roinn agus tá scoláireachtaí ollscoile agus rialtais [m.sh. Scoláireachtaí an Choláiste, Scoláireachtaí Hardiman, Scoláireachtaí Iarchéime Chomhairle Taighde Éireann (IRC), Sparánachtaí Taighde an Chrannchuir Náisiúnta] buaite ag céimithe dár gcuid. Cláróidh an mac léinn ar an gClár Struchtúrtha PhD i gColáiste na nDán, na nEolaíochtaí Sóisialta agus an Léinn Cheiltigh. Is buntáiste ar leith é an clár seo a bhaineann le hOllscoil na hÉireann, Gaillimh agus níl a leithéid ar fáil i ngach ollscoil Éireannach.

Cuirtear gach taighdeoir ag obair faoi stiúir stiúrthóra agus bíonn coiste taighde ar fáil mar thacaíocht bhreise dó/di. Bíonn deis ag taighdeoirí na Roinne páirt a ghlacadh i seimineáir, léachtaí, comhdhálacha, laethanta taighde agus ócáidí eile ar champas na hollscoile. Mar chuid den PhD Struchtúrtha, is féidir leo réimse leathan modúl a dhéanamh a thacóidh lena gcláir taighde.

Comhthéacs agus Acmhainní Taighde

Is buntáiste an-mhór don taighdeoir comhthéacs sochtheangeolaíochta na hollscoile. Labhraítear níos mó Gaeilge ar champas Ollscoil na hÉireann, Gaillimh ná mar a labhraítear ar aon champas ollscoile eile sa tír, tá an Ghaeltacht is mó an-chóngarach dúinn agus tá líon ard cainteoirí Gaeilge ag obair san ollscoil nó i mbun staidéir inti.

Beidh an taighdeoir lonnaithe san fhoirgneamh nua taighde do na Dána agus na hEolaíochtaí Sóisialta ar champas na hollscoile. Osclaíodh Áras Taighde Uí Argadáin i samhradh 2013 agus tá scoth na n-áiseanna ar fáil ann do thaighdeoirí PhD. Tá Institiúid de Móra do na Daonnachtaí agus an Léann Sóisialta lonnaithe ann chomh maith, foras léinn a thugann ardán do thaighdeoirí a gcuid saothair a chur i láthair. Tá Leabharlann Shéamais Uí Argadáin buailte leis an bhfoirgneamh taighde agus dá bhrí sin, tá seirbhísí uile na Leabharlainne ar fáil ar leac an dorais, go háirithe na cartlanna agus na bailiúcháin speisialta atá ar fáil ann.